Genetisch onderzoek met je stamboom

Genealogen zijn voornamelijk bezig met het invoeren van standaard gegevens zoals naam, achternaam, geboorte-, huwelijks- en overlijdensdata en een paar adressen en beroepen en halen daar hun tevredenheid uit. Ze besteden uren aan het uitzoeken van kale gegevens die geen aanleiding geven tot begrip van het hoe en het waarom van zichzelf. Hoe zie ik er uit, zag mijn opa er ook zo uit? Ben ik net zo gek als ome Frans? Waar komen die nare ziektes toch vandaan?

Maar beginnen we over het begrip DNA-onderzoek, dan krijgen veel mensen al dat onbehaaglijke gevoel van: “Wat moet dat dan wel niet kosten en wat levert het überhaupt op? Ik ken niemand die dit heeft gedaan en is het wel betrouwbaar? Heb ik er iets aan?”. Genealogisch erfelijk onderzoek zou misschien meer de moeite waard zijn, maar waarom?

Inschrijving in het militieregister in 1898.

Om te beginnen vraag je je natuurlijk af wat het inhoudt. Het gaat om erfelijk of genetisch onderzoek, dat niet wordt gedaan aan de hand van één of meerdere DNA-analyses, maar door middel van je eigen stamboom- of familiehistorisch onderzoek. Er zijn verschillende secundaire bronnen (bronnen anders dan Burgerlijke Stand, Bevolkingsregisters en Doop-, Trouw- en Begraafregisters, ofwel Retroacta BS genoemd) die je hiervoor kan aanboren.

De eerste bron is militieregisters. Dit zijn registers, bijgehouden door verschillende gemeenten, betreffende de inschrijving van een soldaat of militair, voornamelijk in dienst voor de dienstplicht. Deze registers bevatten waardevolle info over de familierelaties en achtergrond van de persoon, maar juist hier belangrijk, de fysieke eigenschappen: oogkleur, haarkleur, kleur wenkbrauwen, grootte neus en mond en vorm van het hoofd en aangezicht. Dit werd gebruikt om een militieplichtige of militair te kunnen identificeren. Het wil nog wel eens voorkomen dat er uittreksels van militie-aanmelding tussen de huwelijksbijlagen zitten.

Fysieke eigenschappen in een gevangenisregisters in 1888.

Een andere bron is gevangenisregisters. Hiervan zijn er nog niet veel beschikbaar, maar een goed voorbeeld zijn de registers van het Brabants Historisch Informatiecentrum. Deze bronnen dienden ter administratie van in bewaring gebrachte plegers van misdrijven en overtredingen en bevatten dezelfde gegevens als de militieregisters. Wel kan het zijn dat de betreffende persoon vaker voorkomt in de registers, wat een hulpmiddel is om de identificatie te controleren. Een kantnotitie is dat ook oudere mensen in deze registers voorkomen, dus ook staat er soms ‘grijze haren’, de ouderdom dus.

Een derde bron bestaat uit de overlijdensverklaringen die door dokters werden afgegeven ter administratie van de gemeente. Deze verklaringen worden ook wel eens ‘Verklaring van overlijden’, ‘Doodsbriefjes’, ‘Doktersverklaringen’ of ‘Doodsverklaringen’ genoemd. Op deze briefjes stond voornamelijk de naam van de betreffende (schouw)arts, de doodsoorzaak, dit kunnen er meerdere zijn, zowel indirect als direct (middellijk en onmiddellijk), de naam van de overledene en het adres van de overledene.

Een doodsbriefje uit 1892.

Bij een moord staat er letterlijk: geperforeerde long, wanneer doodgeschoten, of iets dergelijks, dus een moord valt te herkennen uit de verklaringen. Wat het belang van genealogisch erfelijk onderzoek hier is, is dat het een inkijkje geeft in erfelijke ziekten binnen een familie. Veel voorkomende ziektes waren: bronchitis, diabetes, hartfalen en meer van die standaardziekten.

Deze bronnen samen kunnen een nieuw overzicht vormen: jouw genealogisch erfelijke afstamming. Dan ben je er straks eindelijk achter dat tante Mieke ongelijk had over het feit dat je op je overgrootvader/moeder lijkt of is eindelijk duidelijk waarom je blond haar hebt en de rest van de nabije familie niet, of waar die ene nare ziekte vandaan kwam.

Excel-werkmap met daarin mijn onderzoek.

Zo’n genealogisch erfelijk onderzoek heb ik zelf ook gedaan. De gegevens die ik hieruit heb verkregen heb ik verwerkt in een Excel-werkmap waarin ik een kwartierstaat heb gemaakt met cellen. Ook een programma als PowerPoint leent zich hier uitstekend voor, zelfs Word. Snel wordt duidelijk hoe je familie genetisch in elkaar zit. Je kan natuurlijk ook nog een stap verder gaan en een parenteel of overzicht maken van alle genetische eigenschappen binnen je familie. De moeite waard dus!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *