Johanna Gärtner

Portret van Johanna, circa 1920. Bron: mw. C. Sadri-Lang.
Portret van Johanna, circa 1920. Bron: mw. C. Sadri-Lang.

Johanna Gärtner (Wiernsheim, 26 november 1875 – Maikammer, 18 november 1973) is de tweede dochter van in totaal vijf kinderen van Andreas Gärtner en Magdalene Bolz. Zij was dienstmeid.


Geboorte en jeugd

Johanna werd op 26 november 1875 geboren in Wiernsheim, een dorp in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg. Haar ouders Andreas en Magdalena lieten haar dopen op 30 november van dat jaar in de parochie Mauritius. Ze was het tweede kind van Andreas Gärtner en Magdalena Gärtnerin (geboren Bolz), voor haar kwam buitenechtelijke dochter Maria Barbara, die één jaar ouder was.

Straatbeeld van Wiernsheim, 2014. Bron: Gemeinde Wiernsheim.

Vader Andreas werkte in het plattelandsdorpje als timmerman, om zo geld voor zijn gezin te verdienen. Het gezin bestond verder nog uit de zonen Andreas en Wilhelm en dochter Susanne. Zoontje Andreas is slechts vier jaar oud geworden. Natuurlijk zorgde moeder Magdalena voor het gezin, want de kleintjes moesten gevoed worden en later ook opgevoed.

Ergens in de jaren 1890 ontmoette Johanna Fritz Grüner, een jonge knul die in haar omgeving arbeid verrichtte, hij kwam nota bene uit een andere deelstaat, zo’n honderd kilometer verderop. Tussen de twee ontstond een relatie en Johanna raakte zwanger van hem. Fritz keerde terug en Johanna was inmiddels in 1899 bevallen van dochter Johanna, die als buitenechtelijk kind geboren werd. Later kwam Fritz terug op de relatie en besloten ze te gaan trouwen, hij Rooms-Katholiek en zij Evangelisch. Johanna zou hiervoor vele kilometers verhuizen om in Maudach te gaan wonen.


Huwelijk en kinderen

Johanna trouwde op 25 april 1899 in Maudach met Fritz Grüner. Uit dit huwelijk werden elf kinderen geboren.

Foto Naam Geboren Overleden Bijzonderheden
Wilhelm 25 september 1896 22 mei 1897 Jong overleden.
Johanna 16 maart 1899 5 oktober 1978 Getrouwd met Wilhelm Jakob.
Elsa 22 februari 1900 Onbekend Getrouwd op 11 augustus 1923 met Karl Roth.
Otto september 1901 Onbekend Jong overleden.
Käthe, Kätchen 2 april 1903 14 december 1991 Getrouwd op 1 september 1926 met Piet Snels.
Frieda 22 juni 1904 13 februari 1973 Getrouwd op 31 augustus 1927 met Jos Snoeren.
Rosa 1 november 1905 30 november 2003 Getrouwd op 15 juni 1929 met Adam Jünger.
Regina 14 januari 1907 8 juli 1931 Ongehuwd.
Anna 9 maart 1908 13 maart 1998 Getrouwd op 12 april 1929 met Hermann Lang.
Fritz 13 oktober 1909 29 november 1987 Getrouwd op 11 september 1937 met Luise Uhl.
Franz 29 januari 1912 Onbekend Getrouwd met Elisabeth Fougeth.
Johanna met zoon Franz en dochter Anna, circa 1930. Bron: dhr. A.J. van Lieshout.

Gezin en huishouden

De jaren na het huwelijk was Johanna’s taak binnen het huishouden om voor het gezin te zorgen. Het gezin bestond uit negen jonge kinderen die allemaal te eten moesten krijgen en de nodige aandacht. Het verschil tussen het eerste en het laatste kind was twaalf à dertien jaar, dus zaten de kinderen ook in andere periodes van hun leven. Zo gingen de eerste kinderen al naar school, dus daar was minder tijd voor nodig.

Johanna met dochter Frieda, kleindochter Rikie en achterkleinzoon Jan, 1951. Bron: dhr. A.J. van Lieshout.

Toen de kinderen nog jong waren besloot Johanna zich tot het Rooms-Katholieke geloof te bekeren. Sindsdien was ze vaak met haar man en kroost in de kerk. Buiten het geloof waren ze waarschijnlijk ook nog bezig met de wijngaard. Op een gemiddelde dag stond ze rond half zes in de ochtend op om al aan de huishoudelijke taken zoals schoonmaken en wassen te beginnen. Een triest feit was dat haar dochter Regina op 24-jarige leeftijd overleed aan een ziekte. Het tweede kind dat inmiddels al was gestorven.

Dann hat meine Mutter mir noch erzählt, dass Johanna evangelisch war. Als Fritz mal sehr krank war und alle Kinder noch klein waren, hat sie Gott versprochen, zu konvertieren, wenn Fritz wieder gesund wird. Und das hat sie dann auch gemacht. Sie wurde dann katholisch und war täglich in der Kirche.
– Johanna Böhles-Lang, kleindochter


Tijdens en na de oorlog

De oorlog was voor Johanna en Fritz vast een roerige tijd geweest, maar zelf hebben ze er niet enorm veel mee van doen gehad. Hun zoon Franz zat overigens wel in het Nazi-Duitse leger, eerder gedwongen dan vrijwillig waarschijnlijk. Het jaar na de Tweede Wereldoorlog overleed haar geliefde echtgenoot Fritz, de reden is verder onbekend gebleven.

In de jaren ’50 ging Johanna met haar dochter Johanna naar Nederland om de twee naar Nederland vertrokken dochters Käthe en Frieda te bezoeken, vanwege het zilveren huwelijksfeest van dochter Käthe. Foto’s getuigen ook van de gezelligheid op het feest. Inmiddels had Johanna in de jaren 1950 ook al achterkleinkinderen, waaronder kleinkinderen van haar dochter Frieda.

Johanna in haar negentiger jaren, circa 1970. Bron: dhr. A.J. van Lieshout.

Later kwam Johanna bij haar dochter Anna en schoonzoon Hermann Lang in huis wonen, omdat het voor zichzelf zorgen steeds minder te doen was. Wel kon ze nog goed lezen, maar die huishoudelijke taken kon ze niet meer opbrengen. Ze zou dan voor de kleintjes gaan zorgen.

De laatste jaren van haar leven begon ze last te krijgen van dementie die haar leven zou bemoeilijken. Volgens haar achterkleindochter was ze ook nog eens behoorlijk doof waardoor het moeilijk communiceren was tijdens familiebezoekjes. Ze overleed uiteindelijk op bijna 98-jarige leeftijd, omdat ze enorm verzwakt was door een longontsteking die ze had opgelopen.


Voorouders

Harrie van Lieshout
Overgrootouders Cornelis Vermeer (1783-1828)
x. 1806
Maria Anna van Riel (1787-1831)
Nol van Lieshout (1773-1818)
x. 1799
Cornelia Brenders (1776-1853)
Jan van de Put (1765-1807)
x. 1793
Adriana Schreppers (1771-1804)
Jan Baesten (1768-1827)
x. 1795
Maria Catharina Peijs (1767-1847)
Grootouders Cornelis Vermeer (1809-1849)
x/
Cornelia Anna van Lieshout (1804-1833)
Simon van de Put (1797-1853)
x. 1824
Johanna Baesten (1798-1861)
Ouders Nol van Lieshout (1831-1892)
x. 1859
Jana van de Put (1834-1908)
Harrie van Lieshout (1863-1932)