Harrie van Lieshout

Familielid met gelijkend uiterlijk, 1949. Bron: dhr. A. J. van Lieshout.
Familielid met gelijkend uiterlijk, 1949. Bron: dhr. A. J. van Lieshout.

Hendrikus van Lieshout (Tilburg, 23 december 1863 – Tilburg, 2 mei 1932) is het derde kind van in totaal zeven kinderen van Nol van Lieshout en Jana van de Put. Hij was wever, arbeider, fabriekswerker, bukskinwever, wollenstoffenwever en kettinglijmer.


Geboorte en jeugd

Harrie werd als tweede zoon van Nol van Lieshout en Jana van de Put in Tilburg geboren op woensdag 23 december 1863 rond 16:00 in het ouderlijk huis in de wijk Stokhasselt in Tilburg. Na zijn geboorte is hij Rooms-Katholiek gedoopt in de Sint Dionysiuskerk, die in de volksmond ook wel Goirkese kerk wordt genoemd.

De wijk Stokhasselt in Tilburg ter hoogte van de huidige Leharstraat, 1901. Bron: Regionaal Archief Tilburg

Hij groeide op in de Tilburgse wijk Heikant, met zijn broers Simon, Janus en Jan en zijn zussen Corrie, Maria en Jana. Vader Nol werkte destijds als wever, waarschijnlijk als thuiswever, maar dat is niet met zekerheid te zeggen, Tilburg kende in de jaren 1870 al genoeg textielfabrieken. Tot eind jaren 1870 volgden hij en zijn zus Corrie lager onderwijs, dat legde een belangrijke basis voor algemene vaardigheden in het werkzame bestaan. Vaardigheden als rekenen en schrijven werden aangeleerd.

Broer Simon heeft zo ver bekend geen lager onderwijs genoten en zijn broers en zusjes ook niet. Naast het volgen van onderwijs moesten thuis de nodige karweien worden verricht om moeder Jana te ontlasten. In die tijden was het leven zwaar en de arbeids- en woonomstandigheden waren niet best. Naar de wc gaan deed men destijds nog buiten in een kruik, waarvoor de urine werd opgevangen om in de textielfabriek te gebruiken. Na de jaren 1870 begon Harrie te werken als wever in de stad.


Huwelijk en kinderen

Harrie trouwde voor de burgerlijke stand op 18 juni 1884 in Tilburg met Sjaan Kennekens. Het rooms-katholiek huwelijk vond plaats op 18 juni 1884 in de parochie Heikant in Tilburg. Uit dit huwelijk werden negen kinderen geboren.

Foto Naam Geboren Overleden Bijzonderheden
Nölleke 19 november 1884 13 december 1945 Getrouwd op 25 april 1906 met Tines Donders.
Corrie 14 augustus 1886 18 juli 1966 Ongehuwd.
Janus 23 december 1887 12 oktober 1955 Getrouwd op 13 juni 1911 met Marie Ansems.
Marie 14 oktober 1890 4 september 1939 Getrouwd op 5 oktober 1910 met Hendrik van den Berg.
Ant 2 april 1893 13 juli 1979 Getrouwd op 17 oktober 1917 met Joseph Voets en later op 12 februari 1947 met en gescheiden van Gerard Mosmans.
Jan 29 december 1894 30 december 1944 Getrouwd op 20 mei 1920 met Tonia Torremans.
Lucia 24 maart 1896 28 juli 1896 Jong overleden.
Nn. 8 december 1899 8 december 1899 Doodgeboren zoontje.
Toon 9 december 1901 21 december 1957 Getrouwd op 22 augustus 1928 met Berta Zeegers.
Trouwboekje van Harrie en zijn vrouw Sjaan, 1884.
Bron: mw. C. M. A. de Hond-Wouters.

Dagelijks leven en bestaan

Rond 1884 leerde hij Sjaan Kennekens kennen, zij stamde uit een van de betere families in Loon op Zand. Haar vader was destijds naar Tilburg verhuisd en ze kennen elkaar dan ook van de omgeving waar ze woonden: de Heikant. Sjaan en Harrie kregen een relatie en rond februari 1884 raakte Sjaan zwanger van Harrie. Daarom werd gauw besloten om te trouwen, want buitenechtelijke kinderen waren een schande in die tijd.

Huwelijk van Harrie’s dochter Nölleke met Tines Donders, 1906. Bron: dhr. J. A. M. M. Donders.

Harrie kreeg met zijn vrouw negen kinderen, waarvan er zeven volwassen werden. Vanaf de jaren 1890 woonde het gezin in de (Stok)hasselt en de kost werd door hem verdiend als wever en arbeider. Het was een zwaar bestaan, want de lonen van de textielfabrieken waren niet enorm hoog. Rond 1900 verhuisde hij naar de Tongerlose Hoefstraat waar hij op de nummers 50 en 16 woonde. Op 18 mei 1904 verhuisde hij met zijn gezin naar de Veldstraat, wat tegenwoordig de Pastoor van Beurdenstraat 91 is.

Op dit adres overleed zijn vrouw Sjaan op 41-jarige leeftijd. Het verlies van zijn vrouw viel Harrie zwaar, de twee hielden veel van elkaar. Voor het gezin betekende dit dat er geen moeder meer was, Harrie moest nu op zoek naar een nieuwe moeder voor zijn kinderen, omdat hij die taak niet op zich kon nemen. De moeder voor zijn kinderen vond hij in de zes jaar oudere Nellie Cleijsen uit Alphen en Riel.


Nieuwe moeder voor het gezin

In 1905 overleed ook de man van Nellie Cleijsen, Adriaan Horsten. Nellie had met Adriaan één kind, dochter Catharina. Zodoende leerde Harrie Nellie kennen en besloten ze dat zij de nieuwe moeder zou worden voor het gezin. Ze trouwden op 31 januari 1906 in Tilburg. Het huwelijk zou enkel een functioneel verstandshuwelijk zijn, want van liefde was er geenszins sprake.

Dochter Corrie in Borgerhout, 1929. Bron: Felixarchief.

Al snel bleek dat de kinderen van Harrie helemaal niet door een deur konden met hun stiefmoeder Nellie. De kinderen konden hun stiefmoeder niet luchten of zien en hetzelfde gold voor Nellie, zij moest niets hebben van haar stiefkinderen. Of dit ook zo was met Harrie’s stiefdochter Catharina is overigens niet bekend.

Nellie had graag de touwtjes in handen en had een autoritair karakter. Haar beweegredenen waren vaak egoïstisch, daarom was ze allerminst geliefd. Zo werd verteld dat er ook op een bepaalde manier over haar werd gesproken. Zoon Janus zei altijd: “Daor hedde ut vrouwke”. Er was helemaal geen wederzijds respect en het samenleven onder één dak was nauwelijks te doen.

Het huis van Harrie en Nellie in de Hasseltstraat nummer 211, 1967. Bron: Regionaal Archief Tilburg.

Doordat Harrie’s nieuwe vrouw Nellie zo’n slechte stiefmoeder was, zijn de kinderen van Harrie jong getrouwd en eigenlijk gewoon het huis uit gevlucht. Zoon Jan is zelfs nog voor het huwelijk gevlucht en is voor het gemak maar bij zijn oudere zus Nölleke ingetrokken, die haar broer wel wilde opvangen. Voor dochters Corrie en Anna betekende het vluchten dat ze in de prostitutie belandden, voor hen was het bittere noodzaak, want zonder man moesten ze toch aan geld zien te komen. Dochter Anna ontspoorde ook lichtelijk, ze heeft een paar keer in de gevangenis gezeten, onder andere voor onnodig rumoer maken op straat.

“Toen Harrie’s kinderen jong waren zei Harrie tegen zijn zoon Janus: “Jongen, ik spaar voor jullie iedere zoveel tijd wat geld en ik verstop het op een bepaalde plek, zodat jullie het krijgen in het geval ik eerder doodga dan dat mens.” Op een gegeven moment had Nellie Cleijsen door waar deze pot verstopt was en de kinderen hebben nooit het geld gekregen.”
– mw. C. M. A. de Hond-Wouters

Zoon Janus in zijn veertiger jaren, circa 1935. Bron: mw. C. M. A. de Hond-Wouters.

Harrie had erg veel spijt van zijn keuze voor Nellie en raakte steeds meer in zichzelf gekeerd. Hij werd steeds stiller en praatte steeds minder. Dit verklaart ook waarom hij een strenge grootvader was en een nare man werd bevonden door zijn nakomelingen: hij wilde gewoon niet meer praten en zat vol opgekropte woede en verdriet van zijn nieuwe vrouw. Waarschijnlijk werd hij het liefst met rust gelaten. Men vond dat zijn kleinzoon Harrie, de oudste zoon van zijn zoon Jan, wel een beetje van hem weg had.


Laatste jaren en overlijden

Kleinzonen Frans, Jan, André en Harrie, kinderen van Harrie’s zoon Jan, 1950. Bron: dhr. A. J. van Lieshout.

In februari 1906 woonde Harrie nog in de Hasseltstraat op nummer 211, maar in maart dat jaar was hij in het bezit van zes panden in de Oude Langstraat, waar hij met zijn gezin nummer 29 bewoonde. Later verhuisde het gezin nog naar de Tongerlose Hoefstraat. Hij werkte vanaf 1900 onder andere als fabriekswerker, wever, bukskinwever en wollenstoffenwever in een textielfabriek, textiel zat hem in zijn bloed.

Op oudere leeftijd ging het karakter van Harrie er niet bepaald op vooruit. Hij was een strenge grootvader voor zijn kleinkinderen. Wanneer zijn kleinkinderen bij hem langskwamen mochten ze grootvader en grootmoeder een handje komen geven en dan moesten ze maar buiten bij de waterput gaan spelen. Harrie vond dat ze niet welkom waren bij het bespreken van volwassenenzaken.

Kinderen van Harrie’s zoon Toon: Sjan, Corrie, Riet en Harrie, circa 1945. Bron: mw. C. M. A. de Hond-Wouters.

Op 20 mei 1920 trouwde zijn zoon Jan en hij kwam heel eenvoudig in zijn arbeiderskleding naar het stadhuis om getuige te zijn bij de sluiting van het huwelijk. Toen zijn zoon Jan hem uitnodigde om naar het huwelijksfeest te komen sloeg hij dat af en zei dat hij nog genoeg werk te doen had, een kwestie van principes.

Wat betreft gezondheid heeft Harrie het niet makkelijk gehad. Hij leed aan diabetes, waardoor hij waarschijnlijk vaak moe was, een zware combinatie met zijn werk als textielwever en kettinglijmer. De laatste jaren van zijn leven kwam daarbij nog dat bleek dat hij een zwak hart had, iets dat ook in de familie zit. Deze hartfalen konden voor flinke benauwdheid en vermoeidheid zorgen. Op 2 mei 1932 overleed hij in de Tongerlose Hoefstraat op nummer 14. Harrie werd achtenzestig jaar oud.


Voorouders

Harrie van Lieshout
Overgrootouders Cornelis Vermeer (1783-1828)
x. 1806
Maria Anna van Riel (1787-1831)
Nol van Lieshout (1773-1818)
x. 1799
Cornelia Brenders (1776-1853)
Jan van de Put (1765-1807)
x. 1793
Adriana Schreppers (1771-1804)
Jan Baesten (1768-1827)
x. 1795
Maria Catharina Peijs (1767-1847)
Grootouders Cornelis Vermeer (1809-1849)
x/
Cornelia Anna van Lieshout (1804-1833)
Simon van de Put (1797-1853)
x. 1824
Johanna Baesten (1798-1861)
Ouders Nol van Lieshout (1831-1892)
x. 1859
Jana van de Put (1834-1908)
Harrie van Lieshout (1863-1932)
Bronnen
  1. Burgerlijke Stand / Bevolkingsregister, Tilburg: Gemeente Tilburg 2014. Geboorte en jeugd
  2. G. J. H. M. van Lieshout, Tonia Torremans (oratie Tilburg). Huwelijk en kinderen
  3. W. van der Aa, Tonia Torremans (oratie Tilburg).Dagelijks leven en bestaan
  4. Nieuwe moeder voor het gezin
  5. Laatste jaren en overlijden
  6. Voorouders