Fritz Grüner

Portret van Fritz, circa 1924. Bron: mw. C. Sadri-Lang.
Portret van Fritz, circa 1924. Bron: mw. C. Sadri.

Friedrich Grüner (Maudach, 27 december 1876 – Maudach, 14 april 1946) is het twaalfde en laatste kind van Jakob Grüner en Apollonia Winkler. Hij was timmerman, fabriekswerker en magazijnier. ¹ ² ³


Geboorte en jeugd

Fritz werd als negende zoon en laatste kind van Jakob Grüner en Apollonia Winkler op woensdag 27 december 1876 in Maudach geboren. Na zijn geboorte is hij Rooms-Katholiek gedoopt in de St. Michaelkerk in Maudach.

Ludwigshafen met de BASF-fabriek, 1866. Bron: dhr. O. Bolhagen.

Hij groeide op als jongste lid van het gezin, de oudste thuis was zus Josepha, zij was twintig jaar ouder. In zijn jeugd mocht Fritz zijn vader helpen die als boer werkte. Naast akkerbouw deed de familie Grüner ook aan wijnbouw, dus wanneer het nodig was werd ook hiervoor van de kinderen verlangd dat ze meehielpen met het werken.

Hij heeft altijd een goede band gehad met zijn oudere broer Peter, die onder de naam Franz Josef als priester in Maudach en later in München actief zou zijn. Fritz heeft ook nog twee broertjes die vroeg zijn overleden, nog voordat hij geboren werd. De jaren waarin hij opgroeide waren economisch en politiek goede tijden in het Duitse Keizerrijk, toen het land nog onder het bestuur van Keizer Wilhelm I stond. ¹ ⁵


Huwelijk en kinderen

Fritz trouwde op 25 april 1899 in Maudach met Johanna Gärtner. Uit dit huwelijk werden elf kinderen geboren. ¹ ⁴

Foto Naam Geboren Overleden Bijzonderheden
Wilhelm 25 september 1896 22 mei 1897 Jong overleden.
Johanna 16 maart 1899 5 oktober 1978 Getrouwd met Wilhelm Jakob.
Elsa 22 februari 1900 Onbekend Getrouwd op 11 augustus 1923 met Karl Roth.
Otto september 1901 Onbekend Jong overleden.
Käthe 2 april 1903 14 december 1991 Getrouwd op 1 september 1926 met Piet Snels.
Frieda 22 juni 1904 13 februari 1973 Getrouwd op 31 augustus 1927 met Jos Snoeren.
Rosa 1 november 1905 30 november 2003 Getrouwd op 15 juni 1929 met Adam Jünger.
Regina 14 januari 1907 8 juli 1931 Ongehuwd.
Anna 9 maart 1908 13 maart 1998 Getrouwd op 12 april 1929 met Hermann Lang.
Fritz 13 oktober 1909 29 november 1987 Getrouwd op 11 september 1937 met Luise Uhl.
Franz 29 januari 1912 Onbekend Getrouwd met Elisabeth Fougeth.
Fritz en Johanna met kinderen, circa 1920. Bron: mw. C. Sadri-Lang.

Gezinsleven

In de eerste jaren van de 20e eeuw vond een grote gezinsuitbreiding plaats. In totaal werden er tien kinderen geboren, enkel zoontje Otto is niet volwassen geworden. Waarschijnlijk is Otto al binnen een jaar of twee na zijn geboorte overleden. In de eerste jaren van het huwelijk werkte Fritz als timmerman, hij zal gewerkt hebben in een timmerfabriek, maar zelfstandig zou ook kunnen. Zijn vrouw Johanna deed het huishouden natuurlijk.

Schilderij Fritz Grüner, circa 1935. Bron: dhr. P. Snels.

Later, rond de jaren ’20, ging Fritz werken als fabriekwerker. Op een gegeven moment is hij daarmee gestopt en heeft hij nog een tijdje gewerkt als magazijnier. Het gezin woonde in Maudach, een dorpje vlakbij de grote steden Ludwigshafen en Mannheim, gelegen aan de Rijn. Voor de familie waren deze steden ook geen onbekendheid. Het gezin zelf woonde in de Kaiserstraße op nummer 11.


Laatste jaren en overlijden

Tot aan zijn pensioen werkte Fritz in Maudach als magazijnier en fabriekswerker, zo zou het kunnen dat hij bij BASF werkte. Ondertussen hadden hij en zijn vrouw ook nog kippen en andere dieren in de tuin, die door Johanna werden verzorgd, dat is typisch voor die regio. Ook deden ze aan wijnbouw, zoals familie getuigt, maar waar de wijngaarden stonden is niet bekend.

Portret Fritz Grüner, circa 1940. Bron: mw. G. J. H. M. van Lieshout.

Vanaf de jaren ’40 was Duitsland in oorlog met onder andere Frankrijk, Engeland en Amerika, Duitsland begon een oorlog vanuit het Nationaal Socialisme. In die tijd vocht zijn zoon Franz ook mee, natuurlijk iets wat achteraf betreurenswaardig was. In 1945 was de oorlog voorbij, maar Duitsland was een grote puinhoop. Hij overleed het volgende jaar op 14 april 1946 aan de gevolgen van maagkanker. Fritz werd negenenzestig jaar oud.


Voorouders

Harrie van Lieshout
Overgrootouders Cornelis Vermeer (1783-1828)
x. 1806
Maria Anna van Riel (1787-1831)
Nol van Lieshout (1773-1818)
x. 1799
Cornelia Brenders (1776-1853)
Jan van de Put (1765-1807)
x. 1793
Adriana Schreppers (1771-1804)
Jan Baesten (1768-1827)
x. 1795
Maria Catharina Peijs (1767-1847)
Grootouders Cornelis Vermeer (1809-1849)
x/
Cornelia Anna van Lieshout (1804-1833)
Simon van de Put (1797-1853)
x. 1824
Johanna Baesten (1798-1861)
Ouders Nol van Lieshout (1831-1892)
x. 1859
Jana van de Put (1834-1908)
Harrie van Lieshout (1863-1932)